AI reality, Onchain necessity ve Token necessity

Not: Bu belge orijinal İngilizce versiyonun otomatik bir çevirisidir.

DecAIHub’daki her proje kartında üç soruyu yanıtlayan bir AI thesis fit bölümü bulunur. Bu sayfa her birinin ne anlama geldiğini ve nasıl okunacağını açıklar.

Kısaca: bunlar üç doğrulanabilirlik eksenidir. Projenin AI, blok zinciri ve tokenı hakkındaki iddialarının ne kadar iyi desteklendiğini gösterirler; fiyat veya yatırım cazibesi hakkında hiçbir şey söylemezler.

AI reality — burada gerçekten ne AI

Soru: Projenin veriyi işleyen ve sonuç üreten (tanıma, öneri, tahmin, üretim) gerçek bir AI bileşeni var mı, yoksa şu ana kadar çalışan bir AI bileşenine dair doğrulanabilir kanıt bulunamadı mı.

Kontrol edilenler (aşamalı):

AI_0 — en azından AI niyetine dair Tier-1 beyanı var mı (yol haritası, resmî güncelleme).
AI_1 — AI’nın tam olarak ne yaptığına dair açıklama var mı.
AI_2 — demo veya çalışan örnekler var mı.
AI_3 — kalite metrikleri ve kıyaslamalar var mı.
AI_4 — teknik açıklama, mimari veya model sürümleri var mı.

Sonuçta elde edilen ai_score 0 ile 3 arasındadır. ai_score = 0 ise DecAI Fit otomatik olarak 0’dır: Tier-1 kaynaklarla teyit edilmiş bir AI bileşeni olmadan, doğrulama tarihi itibarıyla proje 0’ın üzerinde DecAI Fit almaz.

Onchain necessity — burada gerçekten ne onchain

Soru: Projenin hangi kısmı gerçekten blok zincirinde çalışıyor, hangi kısmı geleneksel sunucuda.

Kontrol edilenler:

OC_1 — doğrulanabilir sözleşmeler, adresler ve ağ var mı.
OC_2 — zincir üstü kullanım yalnızca tokenden ibaret değil mi; yararlı mantık içeriyor mu (erişim kontrolü, muhasebe, kurallar, DAO).
OC_3 — zincir üstü kritik mi: blok zinciri geleneksel bir veritabanıyla değiştirilse ürün önemli bir özelliğini (doğrulanabilirlik, sansür direnci, güvensiz mutabakat) kaybeder mi.

Sonuçta elde edilen onchain_score 0 ile 3 arasındadır. Ne kadar yüksekse, projenin blok zincirine bağımlılığı o kadar güçlüdür.

Token necessity — token neden gerekli

Soru: Token üründe hangi somut rolü oynuyor ve bu rol ne kadar iyi destekleniyor.

Kontrol edilenler:

TK_0 — token yok (öyleyse proje token_score = 2 alır: token olmaması cezalandırılmaz).
TK_1 — token hizmet ödemesi için kullanılıyor.
TK_2 — token teşvikler için gerekli (ödüller, staking, slashing).
TK_3 — token yönetişim için gerekli (oylama).
TK_4 — token değiştirilebilir (USDC veya abonelikle işlevsellik kaybetmeden ikame edilebilir).

Sonuçta elde edilen token_score 0 ile 3 arasındadır. TK_4 bayrağı (değiştirilebilirlik) puanı düşürür: token kolayca ikame edilebiliyorsa gerekliliği sorgulanır.

Özel durumları nasıl okumalı

Her kartta her eksende net yanıtlar bulunmayabilir. Durum değerlerini şöyle yorumlayın:

Karttaki değer	Anlamı
`unknown`	Herhangi bir Tier kaynağında bilgi bulunamadı. Bu, teknolojinin yok olduğu anlamına gelmez — henüz kanıt bulunamadığı anlamına gelir.
`no token`	Projenin yerel tokenı yok. Bu nötr bir gerçektir, eksiklik değildir.
`token use case not established`	Token var; ancak protokol içindeki somut işlevi Tier-1 kaynaklarla teyit edilmedi.
`positioning only`	AI pazarlama veya konumlandırmada geçiyor; çalışan bir AI bileşenine dair Tier-1 kanıt bulunamadı.
`none`	Bu yön için hiçbir şey tespit edilmedi. `unknown` gibi bu da bir kanıt okuma modudur, teknolojinin yokluğu hakkında bir beyan değildir.

Üç eksen DecAI Fit’e nasıl birleşir

Dört bileşen (AI reality, Onchain necessity, Token necessity ve Evidence) üzerindeki puanlar toplanır ve nihai DecAI Fit 0–6 ölçeğine dönüştürülür:

0 — bulunan kaynaklara göre AI reality ve AI niyeti tespit edilmedi.
1–2 — Merkeziyetsiz AI tezine düşük uyum.
3–4 — orta düzey uyum.
5–6 — yüksek uyum.

Yönetişim tavanları da geçerlidir: örneğin AI veya onchain için Tier-1 kanıt yoksa puan 3’ü aşamaz.

Karıştırmayın

Bu bir finansal değerlendirme değildir. AI reality, Onchain necessity ve Token necessity, projenin iddialarının doğrulanabilirliğini ölçer; piyasa değerini değil.
Düşük puan bir hüküm değildir. Proje kanıtların henüz ortaya çıkmadığı erken bir aşamada olabilir. Kart, doğrulama tarihi itibarıyla durumu kaydeder.